Wiązania chemiczne — fiszki maturalne

ΔE = 0 → kowalencyjne niespolaryzowane; 0 < ΔE < 1,7 → kowalencyjne spolaryzowane; ΔE ≥ 1,7 → jonowe. Kryterium jest pomocnicze — zawsze sprawdź też położenie pierwiastków (metal bloku s + niemetal).

Bo łączą się dwa niemetale — HF jest gazem o budowie cząsteczkowej, a wiązanie H–F to silnie spolaryzowane wiązanie kowalencyjne. Kryterium elektroujemności jest tylko umowne.

W krysztale jony są unieruchomione w sieci; po stopieniu lub rozpuszczeniu w wodzie jony Na⁺ i Cl⁻ stają się ruchliwe i mogą przenosić ładunek. (Zdanie wracające niemal co roku na maturze.)

W krysztale jonowym przesunięcie warstwy zbliża jony jednoimienne → odpychanie → pęknięcie. W metalu zdelokalizowana chmura elektronowa dopasowuje się do nowego ułożenia rdzeni, więc warstwy przesuwają się bez rozpadu.

Jeden atom (donor) wnosi całą wolną parę elektronową, drugi (akceptor) pusty orbital. Przykłady: NH₄⁺ (N donorem dla H⁺), H₃O⁺. Po utworzeniu wiązanie jest nieodróżnialne od pozostałych — w NH₄⁺ wszystkie 4 wiązania N–H są identyczne.

CO₂ ma budowę cząsteczkową — topiąc pokonujemy słabe oddziaływania międzycząsteczkowe. Diament to kryształ kowalencyjny — cała sieć połączona wiązaniami kowalencyjnymi, T_t ~3500 °C, skrajna twardość.

Zdelokalizowane elektrony walencyjne („gaz elektronowy”) w sieci kationowych rdzeni atomowych. Skutki: przewodnictwo elektryczne i cieplne w stanie stałym, kowalność, ciągliwość, połysk metaliczny.

1) Policz sumę e⁻ walencyjnych (jon: + ładunek ujemny, − dodatni). 2) Atom centralny = najmniej elektroujemny (nigdy H ani F). 3) Połącz pojedynczymi wiązaniami. 4) Rozmieść wolne pary: najpierw atomy zewnętrzne. 5) Brak oktetu → wiązania wielokrotne.

4 + 2·6 = 16 e⁻ = 8 par. O=C=O, po dwie wolne pary na każdym tlenie. C: 4 pary wiążące = oktet; każdy O: 2 wiążące + 2 wolne = oktet.

1 + 4 + 5 = 10 e⁻ = 5 par. H–C≡N: — jedna wolna para na azocie, oktet na C i N, dublet na H.