Słabe elektrolity i stała dysocjacji
Fiszki utrwalające Ka, Kb, stopień dysocjacji i prawo rozcieńczeń Ostwalda w ujęciu maturalnym CKE.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Słabe elektrolity i stała dysocjacji
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
11 cards to master
Wzór na stałą dysocjacji kwasu HA
Ka = [H⁺]·[A⁻] / [HA] — w mianowniku stężenie RÓWNOWAGOWE formy niezdysocjowanej; wody NIE umieszczamy w wyrażeniu (jest rozpuszczalnikiem).
Od czego zależy, a od czego NIE zależy stała dysocjacji?
Zależy tylko od rodzaju elektrolitu i temperatury. Rozcieńczanie roztworu NIE zmienia K (zmienia się za to stopień dysocjacji α).
Definicja stopnia dysocjacji α
α = n(zdysocjowane)/n(całkowite) = c(zdys.)/c₀, zwykle podawane w %. Umownie α < 5% — elektrolit słaby, α > 30% — mocny.
Prawo rozcieńczeń Ostwalda (postać pełna)
Ka = (c₀α)² / [c₀(1−α)] = c₀α²/(1−α). Stosujemy je, gdy α przekracza ok. 5%.
Wzory przybliżone dla α < 5%
Ka ≈ c₀α², zatem α ≈ √(Ka/c₀) oraz [H⁺] = c₀α ≈ √(Ka·c₀).
Jak 10-krotne rozcieńczenie słabego kwasu wpływa na α i pH?
α rośnie √10 ≈ 3,16 razy, [H⁺] maleje ok. 3,16 razy, czyli pH rośnie tylko o ok. 0,5 jednostki (dla mocnego kwasu wzrosłoby o 1).
Oblicz pH i α roztworu CH₃COOH 0,10 mol/dm³ (Ka = 1,8·10⁻⁵)
[H⁺] = √(1,8·10⁻⁵·0,10) = 1,34·10⁻³ mol/dm³; pH ≈ 2,87; α = 1,34·10⁻³/0,10 = 1,34% (przybliżenie uprawnione).
HNO₂, c₀ = 0,050 mol/dm³, α = 6,0% — oblicz Ka
Ka = c₀α²/(1−α) = 0,050·(0,060)²/0,940 ≈ 1,9·10⁻⁴ (α > 5%, więc wzór pełny).
Dlaczego dla kwasów wieloprotonowych K₁ ≫ K₂ ≫ K₃?
Oderwanie H⁺ od jonu o coraz większym ładunku ujemnym jest coraz trudniejsze — dlatego pH H₃PO₄ liczymy praktycznie tylko z I stopnia dysocjacji.
Efekt wspólnego jonu — przykład CKE
Dodatek CH₃COONa do roztworu CH₃COOH cofa dysocjację kwasu (reguła przekory): α maleje, [H⁺] maleje, pH rośnie, ale Ka pozostaje bez zmian.
pKa — definicja i interpretacja
pKa = −log Ka. Im mniejsze pKa (większe Ka), tym mocniejszy kwas: HF (6,3·10⁻⁴) > CH₃COOH (1,8·10⁻⁵) > HCN (6,2·10⁻¹⁰).
