Wydalanie i okres półtrwania

Wydalanie to fizyczne usunięcie leku lub metabolitów z organizmu; eliminacja = metabolizm + wydalanie i to ona decyduje o tempie spadku stężenia.

1) Filtracja kłębuszkowa — tylko małe, niezwiązane z białkami cząsteczki (GFR ~120 ml/min); 2) Wydzielanie kanalikowe — transportery OAT/OCT, też lek związany z białkami; 3) Reabsorpcja zwrotna — bierny powrót cząsteczek lipofilnych, niezjonizowanych.

Wodorowęglan podnosi pH moczu, jonizuje kwaśne leki (kwas acetylosalicylowy), przez co nie mogą wrócić biernie do krwi — wydalanie przyspiesza.

Probenecyd konkuruje o ten sam transporter kanalikowy (OAT), hamuje wydzielanie penicyliny i przedłuża jej działanie.

Lek sprzężony z glukuronianem wypompowany przez MRP2 do żółci trafia do jelita, gdzie bakteryjna β-glukuronidaza odcina resztę cukrową — aktywny lek wchłania się ponownie. Wydłuża działanie i daje 'garby' na krzywej stężenia (np. estrogeny).

Objętość osocza całkowicie oczyszczona z leku w jednostce czasu (np. 60 ml/min). To wydajność, nie ilość leku. CL = CL_nerkowy + CL_wątrobowy + inne; szybkość eliminacji = CL × C.

I rzędu: stały *procent* leku usuwany w jednostce czasu (większość leków). Zerowego rzędu: stała *ilość* na godzinę po wysyceniu enzymów — etanol (~0,15‰/h), fenytoina, duże dawki aspiryny; mały wzrost dawki daje lawinowy wzrost stężenia.

t½ = 0,693 × V_d / CL — duża objętość dystrybucji wydłuża t½, sprawna eliminacja je skraca (amiodaron: tygodnie, adenozyna: sekundy).

50%, 25%, 12,5%, 6,25%, ~3% — po 4–5 t½ lek jest praktycznie usunięty.

Wydalane w formie niezmienionej przez nerki: digoksyna, gentamycyna, metformina, lit — kumulują się, trzeba zmniejszyć dawkę lub wydłużyć odstępy.