Metale bloków s, p i d — sód, wapń, glin, żelazo, miedź, chrom
Fiszki maturalne (CKE, poziom rozszerzony) z właściwości i reakcji jonowych Na, Ca, Al, Fe, Cu i Cr.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Metale bloków s, p i d — sód, wapń, glin, żelazo, miedź, chrom
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Reakcja sodu z wodą — równanie jonowe i obserwacje
2Na + 2H₂O → 2Na⁺ + 2OH⁻ + H₂↑. Metal topi się w kulkę, porusza się po powierzchni wody, wydziela się bezbarwny gaz, fenoloftaleina barwi roztwór na malinowo.
Woda wapienna + CO₂ — co obserwujemy i co przy nadmiarze CO₂?
Ca²⁺ + 2OH⁻ + CO₂ → CaCO₃↓ + H₂O (zmętnienie). Nadmiar CO₂: CaCO₃ + CO₂ + H₂O → Ca²⁺ + 2HCO₃⁻ — osad znika (twardość przemijająca).
Amfoteryczność Al(OH)₃ — dwa równania jonowe
Z kwasem: Al(OH)₃ + 3H⁺ → Al³⁺ + 3H₂O. Z zasadą: Al(OH)₃ + OH⁻ → [Al(OH)₄]⁻ (tetrahydroksoglinian(III)).
Jak odróżnić NaOH od wody amoniakalnej w próbce z Al³⁺?
Z oboma powstaje biały galaretowaty osad Al(OH)₃, ale tylko w NADMIARZE NaOH osad się roztwarza do [Al(OH)₄]⁻; w nadmiarze NH₃·H₂O osad pozostaje.
Dlaczego roztwór AlCl₃ ma pH < 7?
Hydroliza kationowa: Al³⁺ + 2H₂O ⇄ AlOH²⁺ + H₃O⁺ (jon [Al(H₂O)₆]³⁺ oddaje proton). Dlatego AlCl₃ + Na₂CO₃ daje Al(OH)₃ i CO₂, a nie węglan glinu.
Pasywacja — co to i których metali dotyczy na maturze?
Pokrycie metalu szczelną warstwą tlenku. Al i Fe pasywują się w zimnym stężonym HNO₃ (i stęż. H₂SO₄) — nie roztwarzają się, można w nich przewozić kwas.
Żelazo + kwas nieutleniający vs. żelazo + chlor
Fe + 2H⁺ → Fe²⁺ + H₂↑ (zawsze Fe(II)). Z silnym utleniaczem: 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃ (Fe(III)).
Barwy jonów: Fe²⁺, Fe³⁺, Cu²⁺(aq), [Cu(NH₃)₄]²⁺
Fe²⁺ — bladozielony; Fe³⁺ — żółto-pomarańczowy; [Cu(H₂O)₄]²⁺ — niebieski; [Cu(NH₃)₄]²⁺ — szafirowy (chabrowy).
CrO₄²⁻ czy Cr₂O₇²⁻ — od czego zależy i jakie barwy?
Chromian(VI) CrO₄²⁻ — żółty, środowisko zasadowe; dichromian(VI) Cr₂O₇²⁻ — pomarańczowy, środowisko kwasowe. Cr³⁺ jest zielony i amfoteryczny.
Barwienie płomienia — Na, K, Ca, Ba, Cu
Na — żółty, K — fioletowy (przez szkło kobaltowe), Ca — ceglastoczerwony, Ba — zielony, Cu — zielononiebieski (Sr — karminowy).
