Metabolizm leków — fiszki

Aby przekształcić cząsteczki lipofilne w bardziej polarne (hydrofilne), które nerki mogą wydalić z moczem lub wątroba z żółcią.

W wątrobie (hepatocyty, siateczka śródplazmatyczna gładka), a także w ścianie jelita, płucach, nerkach i osoczu.

Głównie utlenianie, rzadziej redukcja i hydroliza — wprowadzenie lub odsłonięcie grupy funkcyjnej (–OH, –NH₂, –SH, –COOH), czyli „doczepienie uchwytu”. Metabolit może być nieaktywny, aktywny lub toksyczny.

Na sprzęganiu (koniugacji) — dołączeniu dużej, polarnej reszty. Produkt jest prawie zawsze nieaktywny i dobrze rozpuszczalny w wodzie.

Rodzina enzymów hemowych odpowiedzialnych za większość reakcji utleniania; nazwa od maksimum absorpcji przy 450 nm po związaniu CO. Izoformy: CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP1A2.

CYP3A4 — ok. 50% stosowanych leków (statyny, blokery kanału wapniowego, cyklosporyna, wiele leków przeciwdepresyjnych).

Polimorfizm CYP2D6: wolni metabolizatorzy (5–10% rasy białej) nie przekształcają kodeiny w morfinę i nie czują ulgi, a ultraszybcy mogą doznać depresji oddechowej.

Zwiększają ilość enzymu w ciągu dni–tygodni → stężenie innych leków SPADA. Przykłady: ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, dziurawiec (np. nieskuteczność antykoncepcji).

Działają niemal natychmiast → stężenie innych leków ROŚNIE, ryzyko toksyczności. Przykłady: ketokonazol, klarytromycyna, fluoksetyna, sok grejpfrutowy (CYP3A4 w jelicie) — np. rabdomioliza po symwastatynie.

~90% to glukuronidacja i sulfatacja (faza II), kilka procent utlenia CYP2E1 do reaktywnego NAPQI wiązanego przez glutation. Po przedawkowaniu szlaki II fazy się wysycają, glutation się wyczerpuje → uszkodzenie wątroby.