Węglowodory — nazewnictwo i reakcje
Fiszki utrwalające wzory ogólne, hybrydyzację, nazewnictwo i reakcje węglowodorów w ujęciu matury rozszerzonej CKE.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Węglowodory — nazewnictwo i reakcje
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Wzór ogólny alkanów, alkenów i alkinów
Alkany: CnH2n+2; alkeny (i cykloalkany): CnH2n; alkiny: CnH2n-2.
Jaka hybrydyzacja i kąt występuje w alkanach, alkenach, alkinach?
Alkany: sp³, 109,5°; alkeny: sp², 120°; alkiny: sp, 180°.
Dlaczego wszystkie wiązania C–C w benzenie są równocenne?
Wskutek delokalizacji elektronów π nad i pod płaszczyzną pierścienia; długość wiązania 140 pm — pomiędzy pojedynczym (154 pm) a podwójnym (134 pm).
Reakcja charakterystyczna alkanów i jej warunki
Substytucja rodnikowa z halogenem, warunki: światło UV (hν) lub wysoka temperatura; np. CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl.
Trzy etapy mechanizmu substytucji rodnikowej
Inicjacja (Cl₂ → 2 Cl•), propagacja (Cl• + CH₄ → •CH₃ + HCl; •CH₃ + Cl₂ → CH₃Cl + Cl•), terminacja (łączenie rodników).
Reguła Markownikowa — treść i uzasadnienie
Wodór przyłącza się do atomu węgla bogatszego w wodór, bo powstaje trwalszy karbokation (3° > 2° > 1°, stabilizacja efektem indukcyjnym grup alkilowych). Propen + HBr → głównie 2-bromopropan.
Jak doświadczalnie odróżnić benzen od alkenu?
Woda bromowa lub KMnO₄ odbarwia się z alkenem (i alkinem), a nie reaguje z benzenem — benzen nie odbarwia tych roztworów.
Kiedy występuje izomeria cis–trans (E/Z)?
Tylko gdy przy każdym atomie węgla wiązania C=C znajdują się dwa różne podstawniki; but-2-en ma izomery cis/trans, but-1-en nie ma.
Kolejność kroków w nazewnictwie systematycznym
1) wybierz najdłuższy łańcuch zawierający wiązanie wielokrotne, 2) ponumeruj tak, by lokant wiązania wielokrotnego był najniższy, 3) podstawniki alfabetycznie (di-, tri- pomijamy), 4) lokanty + rdzeń + końcówka -an/-en/-yn.
Liczba izomerów konstytucyjnych C₅H₁₂ i C₆H₁₄
C₅H₁₂ — 3 izomery; C₆H₁₄ — 5 izomerów.
