Szybkość reakcji i jej czynniki — fiszki maturalne
Zestaw fiszek utrwalających teorię zderzeń, równanie kinetyczne, czynniki wpływające na szybkość reakcji i rolę katalizatora na poziomie rozszerzonym CKE.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Szybkość reakcji i jej czynniki — fiszki maturalne
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Co to jest zderzenie efektywne (teoria zderzeń)?
Zderzenie cząsteczek substratów, które ma energię co najmniej równą energii aktywacji ORAZ odpowiednią orientację przestrzenną. Każdy czynnik przyspieszający reakcję zwiększa liczbę zderzeń efektywnych w jednostce czasu.
Podaj definicję ilościową szybkości reakcji wraz z jednostką.
v = −Δc(substratu)/Δt = +Δc(produktu)/Δt, jednostka mol/(dm³·s). Znak minus przy substracie, bo jego stężenie maleje, a v musi być dodatnie.
Dla N₂ + 3H₂ → 2NH₃ v(N₂) = 0,02 mol/(dm³·s). Ile wynosi v(H₂) i v(NH₃)?
v(H₂) = 3 · 0,02 = 0,06 mol/(dm³·s); v(NH₃) = 2 · 0,02 = 0,04 mol/(dm³·s) — proporcjonalnie do współczynników stechiometrycznych.
Kiedy wykładniki w równaniu kinetycznym v = k[A]^a[B]^b są równe współczynnikom stechiometrycznym?
Tylko dla reakcji elementarnej (jednoetapowej). Dla reakcji wieloetapowych rzędy wyznacza się doświadczalnie, a o szybkości decyduje etap najwolniejszy (limitujący).
Z tabeli: [A] rośnie 2×, v rośnie 4×; [B] rośnie 2×, v rośnie 2×. Jakie jest równanie kinetyczne?
Rząd względem A = 2 (2² = 4), rząd względem B = 1, więc v = k[A]²[B]. Dla v = 0,002 przy [A]=[B]=0,10: k = 0,002/(0,10²·0,10) = 2 dm⁶/(mol²·s).
Dlaczego wzrost temperatury tak silnie przyspiesza reakcję? (sformułowanie punktowane przez CKE)
Rośnie udział (odsetek) cząsteczek o energii równej lub większej od energii aktywacji, więc rośnie liczba zderzeń efektywnych. Samo „cząsteczki poruszają się szybciej" to odpowiedź niepełna.
Czy dodanie gazu obojętnego przy stałej objętości przyspieszy reakcję gazową?
Nie. Mimo wzrostu ciśnienia całkowitego stężenia reagentów się nie zmieniają, więc liczba zderzeń efektywnych pozostaje taka sama.
Jak działa rozdrobnienie substratu stałego i kiedy ma znaczenie?
Zwiększa powierzchnię kontaktu faz, więc więcej miejsc zderzeń — dotyczy tylko reakcji heterogenicznych (pył cynkowy reaguje z HCl szybciej niż granulka).
Co katalizator zmienia, a czego NIE zmienia?
Obniża energię aktywacji w obie strony (nowa droga/mechanizm), więc przyspiesza osiągnięcie równowagi. NIE przesuwa równowagi, nie zmienia ΔH ani wydajności i nie zużywa się trwale.
Kataliza homogeniczna a heterogeniczna — różnica i przykłady.
Homogeniczna: katalizator w tej samej fazie co reagenty (H⁺ w estryfikacji). Heterogeniczna: w innej fazie (Fe w procesie Habera, Pt/Rh w katalizatorze samochodowym). Enzymy = selektywne katalizatory biologiczne.
