Polarność i oddziaływania międzycząsteczkowe

Gdy różnica elektroujemności atomów wynosi ok. 0,4–1,7. Powstaje dipol wiązania skierowany ku atomowi bardziej elektroujemnemu.

Cząsteczka jest liniowa i symetryczna, więc momenty dipolowe obu wiązań mają przeciwne zwroty, a ich suma wektorowa wynosi zero.

Oddziaływania międzycząsteczkowe, a NIE wiązania kowalencyjne wewnątrz cząsteczek. To zdanie-klucz w odpowiedziach na maturze.

Oddziaływania chwilowy dipol–dipol indukowany; występują zawsze, także w substancjach niepolarnych. Rosną z liczbą elektronów (masą molową) oraz z wydłużeniem (mniejszym rozgałęzieniem) cząsteczki.

Atom H związany bezpośrednio z F, O lub N oraz wolna para elektronowa atomu F, O lub N sąsiedniej cząsteczki (zapis np. O—H···O).

Woda tworzy rozbudowaną sieć wiązań wodorowych (nawet 4 na cząsteczkę), a między cząsteczkami H₂S występują tylko słabsze oddziaływania dipol–dipol i dyspersyjne.

Mają ten sam wzór C₅H₁₂, ale cząsteczka rozgałęziona jest bardziej kulista — ma mniejszą powierzchnię kontaktu, więc słabsze siły dyspersyjne.

CH₃CHO jest cząsteczką polarną i występują między jej cząsteczkami oddziaływania dipol–dipol, silniejsze niż same siły dyspersyjne w niepolarnym propanie.

Np. HCl, H₂S, CH₃—O—CH₃ (brak H przy O), aceton — choć eter i aceton tworzą wiązania wodorowe z wodą.

Wiązania wodorowe wymuszają uporządkowaną, przestrzenną sieć tetraedryczną z pustymi przestrzeniami, więc objętość rośnie, a gęstość maleje.