Glikokortykosteroidy, immunosupresanty i szczepionki
Fiszki o farmakologicznej modulacji odporności: mechanizm GKS, ich działania niepożądane i leki immunosupresyjne.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Glikokortykosteroidy, immunosupresanty i szczepionki
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Jaki jest mechanizm działania glikokortykosteroidów?
Lipofilne GKS wnikają do komórki i wiążą receptor GR; kompleks działa w jądrze: transaktywacja genów przeciwzapalnych (aneksyna A1 hamuje fosfolipazę A₂) i transrepresja NF-κB oraz AP-1 (spadek IL-1, IL-2, IL-6, TNF-α, COX-2).
Dlaczego GKS nie są lekiem pierwszego rzutu w anafilaksji?
Bo działają z opóźnieniem godzin — wymagają zmiany transkrypcji genów. Pierwszy rzut to adrenalina; GKS zabezpieczają przed reakcją późną.
Dawki równoważne GKS
20 mg hydrokortyzonu ≈ 5 mg prednizonu ≈ 4 mg metyloprednizolonu ≈ 0,75 mg deksametazonu.
Który GKS ma największą siłę przeciwzapalną i brak efektu mineralokortykoidowego?
Deksametazon — siła 25–30x względem hydrokortyzonu, brak działania mineralokortykoidowego, długi czas działania (36–72 h).
Objawy jatrogennego zespołu Cushinga
Twarz księżycowata, otyłość centralna, cienka skóra i rozstępy, osteoporoza, hiperglikemia, nadciśnienie, zaćma/jaskra, owrzodzenia żołądka, bezsenność i wahania nastroju, zahamowanie wzrostu, skłonność do zakażeń.
Dlaczego nie wolno nagle odstawiać GKS po dłuższej terapii?
Egzogenne GKS hamują oś HPA; nadnercza „zasypiają”. Nagłe odstawienie grozi przełomem nadnerczowym (hipotensja, hiponatremia, wstrząs) — dawkę redukuje się stopniowo, tygodniami.
Co to „osłona steroidowa”?
Zwiększenie dawki GKS u pacjenta na przewlekłej steroidoterapii w sytuacji stresu — operacji czy ciężkiego zakażenia.
Typowe działania niepożądane wziewnych GKS i jak im zapobiegać?
Kandydoza jamy ustnej i chrypka — należy płukać usta po każdej inhalacji.
Mechanizm i ryzyka inhibitorów kalcyneuryny (cyklosporyna, takrolimus)
Blokują szlak kalcyneuryna–NFAT w limfocytach T, hamując produkcję IL-2. Wąski indeks terapeutyczny (monitorowanie stężenia), nefrotoksyczność, metabolizm przez CYP3A4.
Jakie interakcje dotyczą cyklosporyny i takrolimusu?
Inhibitory CYP3A4 (sok grejpfrutowy, ketokonazol) podnoszą ich stężenie; induktory, np. ryfampicyna, obniżają je — ryzyko toksyczności lub odrzucenia przeszczepu.
