Farmakoterapia w szczególnych grupach pacjentów
Fiszki o różnicach farmakokinetycznych i farmakodynamicznych u dzieci, seniorów, kobiet w ciąży oraz pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Farmakoterapia w szczególnych grupach pacjentów
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Dlaczego dzieci to nie "mali dorośli"?
Mają wyższe pH żołądka, więcej wody w organizmie (75–80%), niższe stężenie albumin, niedojrzałe enzymy wątrobowe (CYP, UGT) i GFR na poziomie 30–40% wartości dorosłego — zmienia się całe ADME, nie tylko dawka.
Zespół szary (gray baby syndrome) — przyczyna
Chloramfenikol podany noworodkowi: niedojrzała glukuronidacja nie nadąża z metabolizmem leku, dochodzi do kumulacji i zapaści krążeniowej.
Dlaczego u dziecka z infekcją wirusową nie stosujemy aspiryny?
Ryzyko zespołu Reye'a (encefalopatia + stłuszczenie wątroby). Przeciwgorączkowo u dzieci stosujemy paracetamol lub ibuprofen.
Kernicterus — jaki mechanizm lekowy?
Sulfonamidy wypierają bilirubinę z połączeń z albuminą u noworodka; wolna bilirubina przenika do OUN.
Jak obliczyć dawkę paracetamolu dla dziecka 12 kg?
15 mg/kg co 6 h → 15 × 12 = 180 mg na dawkę; maksymalnie 60 mg/kg/dobę. Zawsze sprawdź, czy nie przekroczono dawki dorosłego.
Dlaczego u seniora prawidłowa kreatynina może maskować niewydolność nerek?
Kreatynina pochodzi z mięśni, a masa mięśniowa u seniora jest mała — stężenie bywa "normalne" mimo istotnie obniżonego GFR. Trzeba liczyć eGFR/CLcr.
Wzór Cockcrofta–Gaulta
CLcr [ml/min] = [(140 − wiek) × masa ciała (kg)] / (72 × kreatynina [mg/dl]); × 0,85 u kobiety.
Na jakie leki seniorzy są szczególnie wrażliwi?
Na leki działające na OUN (benzodiazepiny, opioidy, antycholinergiczne — splątanie, upadki, złamanie szyjki kości udowej) oraz hipotensyjne (hipotonia ortostatyczna).
Kryteria Beersa i STOPP/START — po co?
To listy leków potencjalnie niewłaściwych u osób starszych (Beers) oraz wskazówki, co odstawić i co dodać (STOPP/START).
Jakie zmiany farmakokinetyczne zachodzą w ciąży?
Objętość osocza ↑ ~40%, GFR ↑ ~50%, albuminy ↓, motoryka przewodu pokarmowego zwolniona, CYP3A4 i CYP2D6 ↑, CYP1A2 ↓ — stężenia wielu leków spadają.
