Dysocjacja, elektrolity i równania jonowe

Rozpadem substancji w wodzie na swobodne, hydratowane jony pod wpływem polarnych cząsteczek wody (Arrhenius, 1887). Jony w krysztale jonowym już istnieją — woda je jedynie uwalnia.

Bo w roztworze NaCl obecne są swobodne, ruchliwe jony Na⁺ i Cl⁻ (elektrolit), a glukoza rozpuszcza się w postaci obojętnych cząsteczek (nieelektrolit) — to typowa odpowiedź punktowana przez CKE.

Mocny kwas: strzałka w jedną stronę (H₂SO₄ → 2 H⁺ + SO₄²⁻, dysocjacja praktycznie całkowita). Słaby kwas: strzałka odwracalna (CH₃COOH ⇄ CH₃COO⁻ + H⁺).

H₂PO₄⁻ ⇄ H⁺ + HPO₄²⁻ — substratem jest jon, nie cząsteczka; K₁ ≫ K₂ ≫ K₃.

Osadów (↓), gazów, wody, słabych kwasów i zasad, tlenków, metali i substancji stałych. Rozpisujemy: mocne kwasy, mocne zasady i rozpuszczalne sole.

Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ — jony Na⁺ i Cl⁻ to jony widzowie i je skracamy.

H⁺ + OH⁻ → H₂O (lub H₃O⁺ + OH⁻ → 2 H₂O). Dlatego efekt cieplny jest stały i wynosi ok. −57,1 kJ/mol.

CH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O (słabego kwasu nie rozpisujemy); Mg(OH)₂ + 2 H⁺ → Mg²⁺ + 2 H₂O (osadu nie rozpisujemy).

Gdy z roztworu znikają jony: powstaje osad, gaz lub słaby elektrolit (najczęściej woda). Jeśli wszystkie jony pozostają w roztworze (np. KNO₃ + NaCl) — piszemy „reakcja nie zachodzi”.

Wszystkie sole sodu, potasu i amonu oraz wszystkie azotany(V). Nierozpuszczalne m.in.: AgCl, AgBr, AgI, BaSO₄, CaCO₃, większość siarczków, wodorotlenków i fosforanów(V).