Drogi podania leków — karty
Zestaw fiszek utrwalających główne drogi podania leków, ich zalety, wady i kluczowe pojęcia farmakokinetyczne.
Keyboard Shortcuts
💡 Pro tip: Use keyboard shortcuts for faster studying!
Study Smart Tips for Drogi podania leków — karty
Master these concepts using proven study techniques that actually work:
Active Recall
Test yourself before flipping each card to strengthen memory retention
Spaced Repetition
Review difficult cards more frequently than easy ones
Multiple Sessions
Break study time into shorter, focused sessions
Explain Aloud
Verbalize answers to reinforce understanding
Questions Covered in This Set
10 cards to master
Czym różnią się drogi enteralne od parenteralnych?
Enteralne prowadzą lek przez przewód pokarmowy (doustna, podjęzykowa, doodbytnicza), parenteralne go omijają (i.v., i.m., s.c., wziewna, przezskórna). Kluczowe pytanie: czy lek musi przejść przez ścianę jelita i wątrobę przed krążeniem ogólnym.
Co to jest efekt pierwszego przejścia (first-pass effect)?
Metabolizm leku w wątrobie (i ścianie jelita) zanim trafi do krążenia ogólnego — krew z jelit płynie żyłą wrotną prosto do wątroby, która działa jak chemiczna celnica i może zniszczyć znaczną część dawki.
Co oznacza biodostępność (F) i ile wynosi dla drogi dożylnej?
Biodostępność to ułamek podanej dawki, który w niezmienionej postaci dociera do krążenia ogólnego. Dla i.v. z definicji F = 1 (100%) — to złoty standard porównawczy.
Dlaczego nitroglicerynę podaje się podjęzykowo, a nie doustnie?
Doustnie wątroba niszczy niemal 100% dawki. Podjęzykowo lek wchłania się do żył podjęzykowych omijających wątrobę i działa w ciągu 1–2 minut.
Jaka jest biodostępność morfiny doustnej i co z tego wynika?
Około 25–30%, dlatego dawka doustna musi być kilkakrotnie wyższa niż dożylna, by uzyskać ten sam efekt.
Zalety i wady drogi doustnej (p.o.)
Zalety: najwygodniejsza, najtańsza, najbezpieczniejsza. Wady: efekt pierwszego przejścia, zmienne wchłanianie (pokarm, pH żołądka, perystaltyka), początek działania po 30–60 min, niemożliwa u nieprzytomnych i wymiotujących.
Kiedy droga dożylna jest jedynym wyborem i czym grozi?
Przy wstrząsie i zatrzymaniu krążenia — daje natychmiastowe, pełne i precyzyjne działanie. Wady: nieodwracalność podanej dawki, ryzyko infekcji i zatoru, konieczność personelu.
Co to są preparaty depot i którą drogą się je podaje?
Zawiesiny (często olejowe) o przedłużonym uwalnianiu podawane domięśniowo, np. neuroleptyki raz na miesiąc. Mięsień jest dobrze ukrwiony, więc wchłanianie jest szybsze niż po podaniu doustnym.
Dlaczego droga wziewna jest tak skuteczna w astmie?
Powierzchnia pęcherzyków płucnych (~70–100 m²) daje błyskawiczne wchłanianie i dowozi lek prosto do celu w maleńkiej dawce — salbutamol 100 µg działa w minutę przy minimalnych objawach ogólnych. Warunek: poprawna technika inhalacji.
Jakie leki nadają się do podania przezskórnego (plastry)?
Tylko cząsteczki małe i lipofilne, np. fentanyl, nikotyna, estradiol. Zalety: stabilne stężenia przez wiele godzin/dni, omijanie wątroby, łatwe przerwanie działania przez zdjęcie plastra.
